MODELBOUWERS van het WINSCHOTERDIEP
Onze motivatie is het bouwen en behouden van scheepsmodellen die de rijke scheepvaart- en scheepsbouwgeschiedenis
van de provincie Groningen vertegenwoordigen. Deze geschiedenis vindt haar oorsprong in de
veenkoloniën, waar de turfwinning en het vervoer daarvan de basis vormden voor een bloeiende scheepvaartsector.
Het Winschoterdiep: van turfschip tot coaster
Al meer dan vierhonderd jaar vormt het Winschoterdiep een belangrijke verbinding tussen
Groningen en Oost-Groningen. Wat begon als een kanaal voor het vervoer
van turf groeide uit tot een centrum van handel, industrie en scheepsbouw.
De geschiedenis van het Winschoterdiep weerspiegelt de ontwikkeling van een hele regio.
Het begin: de turfvaart
De aanleg van het Winschoterdiep begon in 1618. Het kanaal werd gegraven om turf
uit de veengebieden rond Hoogezand, Sappemeer en later de Veenkoloniën naar de
stad Groningen te vervoeren. In de zeventiende en achttiende eeuw was turf de
belangrijkste brandstof voor huishoudens en bedrijven.
Over het kanaal voeren dagelijks turfschuiten, vaak voortgetrokken door paarden
vanaf het jaagpad. Langs het water ontstonden dorpen, herbergen en
handelsplaatsen die profiteerden van de drukke scheepvaart.
Groei van handel en industrie
In de negentiende eeuw veranderde het karakter van het Winschoterdiep.
De turfwinning nam af, terwijl nieuwe industrieën zich langs het kanaal vestigden.
Aardappelmeelfabrieken, strokartonfabrieken en houtbedrijven maakten gebruik
van de uitstekende verbinding over water.
Het Winschoterdiep werd daardoor een belangrijke transportroute
voor grondstoffen en eindproducten. De bedrijvigheid zorgde voor
werkgelegenheid en economische groei in de hele streek.
De opkomst van de scheepsbouw
Vanaf het einde van de negentiende eeuw groeiden plaatsen als Hoogezand,
Martenshoek, Foxhol en Waterhuizen uit tot bekende scheepsbouwcentra.
Op de vele werven werden eerst binnenschepen gebouwd, later ook zeegaande vrachtschepen.
De overgang van houten naar stalen schepen markeerde een nieuw tijdperk.
Groningse scheepsbouwers kregen een uitstekende reputatie, zowel nationaal als internationaal.
De tijd van de coaster
Na de Tweede Wereldoorlog beleefde de scheepsbouw haar gouden jaren. Tussen
1950 en 1970 werden tientallen coasters gebouwd langs het Winschoterdiep.
Deze relatief kleine zeeschepen vervoerden ladingen naar havens rond de Noordzee en de Oostzee.
Een tewaterlating was vaak een gebeurtenis waar veel publiek op afkwam. Namen als
Bodewes, Pattje, Van Diepen en Niestern zorgden ervoor dat het Winschoterdiep
wereldwijd bekend werd in de scheepvaart.
Een blijvend erfgoed
Vanaf de jaren zeventig kreeg de scheepvaart steeds meer concurrentie van
weg- en spoorvervoer. Veel industrie verdween en het aantal scheepswerven nam af.
Toch zijn langs het Winschoterdiep nog altijd sporen van dit rijke verleden zichtbaar.
Van turfschuit tot coaster vertelt het Winschoterdiep het verhaal van vier eeuwen
ondernemerschap, vakmanschap en verbondenheid met het water.
Een verhaal dat nog steeds zichtbaar is in het landschap van het Groninger land.